“Horizonti” dhe “Ndre Mjeda” – 46 vite histori të enigmatikës shqiptare kurorëzohen me monografinë e re të Zijadin V. Hasanit
Në Prishtinë është promovuar monografia e re e Shoqatës së Enigmatëve “Ndre Mjeda” nga Gjilani, me titull “Zhvillimi i gjëzakupimit (enigmatikës) shqiptare” (1980–2026), vepër e autorit Zijadin V. Hasani, njërit prej themeluesve dhe figurave kyçe të kësaj fushe në hapësirën shqiptare.
Monografia, e botuar nga “Drita Press” në Prishtinë, me rreth 196 faqe, sjell një pasqyrë të gjerë dhe të dokumentuar të rrugëtimit 46-vjeçar të Shoqatës së Enigmatëve “Ndre Mjeda” dhe revistës së parë shqiptare të këtij lloji, “Horizonti”, e cila nga Gjilani u bë një emër referues në enigmatikën shqiptare.
Revista “Horizonti”, e konsideruar si e para e këtij lloji në hapësirën shqiptare, ka mbledhur ndër vite emra të njohur të enigmatikës shqiptare dhe ndërkombëtare, duke krijuar një traditë të veçantë kulturore dhe intelektuale. Ajo ka luajtur rol të rëndësishëm në zhvillimin, popullarizimin dhe institucionalizimin e enigmatikës si një formë e veçantë e krijimtarisë mendore, e njohur edhe si “arti i dhjetë”.
Në monografi pasqyrohen aktivitetet e shoqatës në nivel lokal, shtetëror dhe ndërkombëtar, të dokumentuara me fotografi, shënime dhe materiale arkivore. Autori thekson rolin e Shoqatës “Ndre Mjeda” si nismëtare e organizimit të kësaj veprimtarie dhe kontributin e saj në krijimin e një tradite të qëndrueshme enigmatike në Kosovë.
Një vend të veçantë në këtë rrugëtim zë edhe figura e Zijadin V. Hasanit, i cili për dekada ka qenë drejtues, organizator dhe promotor i zhvillimit të enigmatikës shqiptare, si dhe ideator i revistës “Horizonti”.
Sipas recensioneve të përfshira në vepër, monografia vlerësohet si një kontribut i rëndësishëm historik dhe dokumentar, që jo vetëm paraqet veprimtarinë e shoqatës, por edhe ruan kujtesën e një lëvizjeje unike kulturore shqiptare.
Në përgjithësi, vepra konsiderohet një dokument me vlerë për studiuesit dhe lexuesit e interesuar në historinë e enigmatikës shqiptare, duke e vendosur Gjilanin si një nga qendrat kryesore të kësaj tradite intelektuale
Recension për monografinë “Zhvillimi i gjëakupimit (enigmatikës) shqiptare (1980–2026)” – Xhevat Ruhani, kryemjeshtër i enigmatikës
Si në çdo fushë të jetës dhe të punës së një njeriu apo të një grupi njerëzish të bashkuar rreth një projekti a kauze, edhe kjo monografi e autorit Zijadin V. Hasani lidhet me një fushë specifike – enigmatikën. Ajo ngërthen angazhimin e autorit dhe veprimtarinë e tij në këtë fushë të veçantë kulturore dhe intelektuale.
Autori nuk është vetëm një enigmat i dalluar, por edhe themelues i Shoqatës së Enigmatëve “Ndre Mjeda” në Gjilan. Në këtë monografi ai pasqyron veprimtarinë e zhvilluar në nivel lokal, shtetëror dhe ndërkombëtar, të ilustruar me fotografi dhe materiale përkatëse dokumentare.
Kontributi i tij në fushën e enigmatikës është jashtëzakonisht i madh, jo vetëm në krijimin e gjëzave, por edhe në organizimin, zhvillimin dhe popullarizimin e kësaj veprimtarie. Kulmin e këtij angazhimi e përbën dalja në dritë e revistës së parë në gjuhën shqipe me gjëza, “Horizonti” (Gjilan, 1981), e cila mblodhi rreth vetes emra të njohur të enigmatikës shqiptare.
Me këtë vepër, Zijadin V. Hasani lë gjurmë të rëndësishme edhe si historian i kësaj fushe, duke kontribuar në dokumentimin e një periudhe të gjatë 46-vjeçare të veprimtarisë enigmatike.
Monografia vlerësohet si një përmbledhje e strukturuar dhe e dokumentuar e aktivitetit të Shoqatës “Ndre Mjeda”, duke evidentuar rolin e autorit si organizator, krijues dhe studiues të kësaj fushe, dhe si e tillë mund t’u rekomandohet lexuesve dhe studiuesve të interesuar.
Në përgjithësi, kjo vepër përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në ruajtjen e kujtesës kulturore të enigmatikës shqiptare dhe mund të konsiderohet një referencë e vlefshme për brezat e ardhshëm.
