Sipas Arbër Ismajlit, Raporti i Auditimit për Gjilanin ngre debat mbi menaxhimin financiar dhe qeverisjen komunale

Nënkryetari i degës së LDK në Gjilan, njëherësh ish-nënkryetar i Komunës së Gjilanit në mandatin e kaluar të udhëhequr nga LDK-ja, Arbër Ismajli, ka publikuar një analizë të zgjeruar mbi gjetjet e auditorit për vitin 2025, duke ngritur shqetësime për transparencën, kontrollin financiar dhe mënyrën e menaxhimit të parasë publike në komunë.

Të nderuar qytetarë,
Të nderuar përfaqësues të mediave,
Të nderuar anëtarë të Kuvendit Komunal,

Kemi pranuar së fundmi Raportin e Auditimit për Komunën e Gjilanit për vitin 2025.

Ky është një vlerësim institucional i bërë nga Zyra Kombëtare e Auditimit e Republikës së Kosovës. Ky raport nuk është opinion, nuk është interpretim dhe nuk është qëndrim opozitar.

Dhe pikërisht për këtë arsye, ajo që përmban ky raport duhet të na shqetësojë të gjithëve, pa dallim.

Bëhet fjalë për mënyrën se si janë menaxhuar paratë e qytetarëve, për mënyrën se si është ushtruar përgjegjësia publike dhe për mënyrën se si ka funksionuar vetë sistemi i qeverisjes në komunë.

Sot, para jush paraqesim një analizë të fakteve – jo interpretime, por të dhëna konkrete që kërkojnë përgjigje dhe përgjegjësi.

Raporti tregon qartë se në komunë ekzistojnë:

• dobësi serioze në menaxhimin financiar;
• shkelje procedurale;
• mungesë kontrolli të brendshëm;
• probleme në prokurim;
• keqklasifikime milionëshe të shpenzimeve;
• angazhime jashtë procedurave ligjore;
• mungesë transparence;
• dhe dobësi në mbikëqyrjen e pasurisë publike.

Kjo nuk është më çështje teknike. Kjo është çështje e përgjegjësisë publike.

1. Opinion i kualifikuar – sinjal serioz alarmi

Raporti i auditimit për Komunën e Gjilanit për vitin 2025 ka rezultuar me “Opinion të Kualifikuar”.

Kjo do të thotë se Zyra Kombëtare e Auditimit ka konstatuar se pasqyrat financiare nuk paraqesin plotësisht dhe saktë gjendjen reale financiare të komunës.

Pra, qytetarët dhe Kuvendi Komunal nuk kanë marrë një pasqyrë plotësisht të saktë mbi mënyrën se si janë menaxhuar paratë publike.

Kjo është ndër format më serioze të kritikës institucionale që mund t’i bëhet komunës.

2. Pasuri të paregjistruara – 1.76 milionë euro

Raporti evidenton se komuna ka nënvlerësuar pasuritë komunale për 1,761,172 euro.

Kjo për shkak se investimet dhe pajisjet nuk janë regjistruar në sistemet zyrtare të pasurisë.

Kjo nënkupton:

• mungesë të evidencës së saktë;
• dobësi në kontrollin e aseteve publike;
• rrezik për humbje, keqpërdorim ose menaxhim joefikas të pronës publike.

Në mesin e tyre përfshihen:

• rrugë;
• trotuare;
• fusha sportive;
• pajisje teknologjike;
• dhe pajisje të tjera komunale.

Nga kjo shtrohet pyetja:

Si mund të menaxhohet pasuria publike kur ajo nuk evidentohet si duhet?

3. Punësimet dhe angazhimet jashtë procedurave

Një ndër gjetjet më të rënda lidhet me angazhimin e 95 personave me kontrata për “shërbime të veçanta”, pa procedura të rregullta ligjore të prokurimit.

Sipas raportit:

• nuk janë zbatuar procedurat e konkurrencës;
• nuk janë respektuar kriteret e transparencës;
• dhe këta persona kanë kryer detyra që u ngjajnë pozitave të rregullta të punës.

Kjo ngre dyshime serioze për:

• punësime partiake;
• klientelizëm;
• shmangie të procedurave ligjore;
• dhe diskriminim ndaj qytetarëve të tjerë që presin konkurse të rregullta.

Kjo praktikë nuk është vetëm problem administrativo-ligjor, por cenon meritokracinë, besimin e qytetarëve dhe barazinë në qasje ndaj punësimit publik.

Ne kërkojmë:

• publikimin e listës së plotë të këtyre angazhimeve;
• arsyetimin e secilit rast;
• dhe hetim institucional për ligjshmërinë e tyre.

4. Projekte pa projekt ekzekutiv

Raporti evidenton se komuna ka zhvilluar procedura prokurimi për projekte infrastrukturore pa projekt ekzekutiv.

Një rast konkret lidhet me projektin “Rikonstruktimi i rrugëve në Gjilan”, në vlerë prej 699,426 eurosh, pa projekt të detajuar ekzekutiv.

Kjo praktikë është jashtëzakonisht e rrezikshme, sepse:

• rrit mundësinë e anekseve;
• rrit kostot shtesë;
• krijon hapësirë për keqpërdorime;
• dhe dëmton cilësinë e investimeve publike.

Në çdo sistem normal të menaxhimit publik, fillimisht bëhet projekti, së bashku me sigurimin e buxhetit, zgjidhjen e çështjeve pronësore (nëse ka), nxjerrjen e lejeve përkatëse, e më pas zhvillohet procesi i prokurimit – tenderimi dhe kontraktimi.

Jo e kundërta.

5. Mosinspektimi i pronave për tatim

Raporti tregon se komuna nuk ka arritur të inspektojë as minimumin ligjor prej 20% të objekteve për tatim në pronë. Është realizuar vetëm 6.5%.

Kjo nënkupton:

• të dhëna jo të sakta për pronat;
• humbje potenciale të të hyrave komunale;
• dhe padrejtësi ndaj qytetarëve që paguajnë rregullisht.

Pra, ndërkohë që qytetarëve u kërkohet disiplinë fiskale, vetë sistemi komunal nuk arrin të realizojë obligimet minimale ligjore.

6. Ndryshime buxhetore pa miratim të Kuvendit

Raporti konstaton se komuna ka bërë ridestinim të mjeteve buxhetore pa miratim paraprak të Kuvendit Komunal.

Kjo prek drejtpërdrejt:

• transparencën;
• kontrollin demokratik;
• dhe rolin mbikëqyrës të Kuvendit Komunal.

Në demokraci lokale, buxheti nuk është pronë e ekzekutivit. Buxheti është dokument publik dhe çdo ndryshim duhet të kalojë përmes institucioneve përfaqësuese.

7. Vonesat në pagesa dhe kostot për qytetarët

Raporti evidenton vonesa në pagesa deri në 120 ditë pas afatit ligjor.

Kjo rrit:

• kostot përmbarimore;
• kamatat;
• shpenzimet gjyqësore;
• dhe barrën financiare për qytetarët.

Pra, qytetarët po paguajnë dy herë: një herë për shërbimin dhe herën e dytë për pasojat e menaxhimit të dobët.

8. Mungesë transparence për pronat komunale

Raporti konstaton se Kuvendi Komunal nuk është informuar si duhet për:

• shfrytëzimin e pronave komunale;
• realizimin e kontratave;
• dhe mospagesat e qirave.

Kjo është shqetësuese, sepse prona komunale është pasuri e qytetarëve.

Çdo mungesë raportimi krijon terr për keqmenaxhim, mungesë llogaridhënieje dhe rrezik për humbje financiare.

9. Auditimi bazohet në mostrim – realiteti mund të jetë edhe më i rëndë

Është shumë e rëndësishme që qytetarët ta kuptojnë një fakt thelbësor:

Auditorët nuk i kontrollojnë të gjitha transaksionet. Auditimi realizohet mbi bazën e metodologjisë së mostrimit.

Megjithatë, edhe në këto mostra të kufizuara, auditimi ka identifikuar:

• miliona euro keqklasifikime;
• dhjetëra angazhime jashtë procedurave;
• mungesë të evidencës së pasurisë;
• shkelje në prokurim;
• vonesa të pagesave;
• dhe dobësi serioze të kontrollit të brendshëm.

Kjo është domethënëse, sepse kur në një numër të kufizuar mostrash gjenden kaq shumë shkelje dhe parregullsi, lind pyetja legjitime:

Çfarë do të gjendej po të auditoheshin të gjitha proceset dhe të gjitha transaksionet komunale?

10. Gjetjet e përsëritura – dëshmi e mungesës së llogaridhënies

Një nga aspektet më shqetësuese të këtij raporti është fakti se një pjesë e madhe e gjetjeve nuk janë të reja.

Në raportin e vitit 2025, auditorët konstatojnë se nga 13 rekomandime:

• vetëm 2 janë të reja;
• 10 janë të përsëritura;
• dhe 1 pjesërisht e përsëritur.

Kjo do të thotë se problemet janë evidentuar edhe më herët, menaxhmenti ka qenë i njoftuar dhe janë dhënë rekomandime zyrtare, por nuk janë ndërmarrë masa efektive.

Pra, nuk kemi të bëjmë me gabime të rastësishme, por me:

• probleme sistematike;
• mungesë të kontrollit të brendshëm;
• mungesë mbikëqyrjeje;
• dhe mungesë të llogaridhënies.

11. Mungesa e kontrollit të brendshëm – problemi thelbësor

Në pothuajse çdo kapitull të raportit përsëriten formulime si:

• “kontrolle të pamjaftueshme të brendshme”;
• “mungesë koordinimi”;
• “mungesë mbikëqyrjeje”;
• “moszbatim i procedurave”.

Kjo tregon se problemi nuk është vetëm tek një zyrtar apo një procedurë, por tek sistemi i menaxhimit dhe vetë menaxhmenti i komunës.

Kur nuk kontrollohen pagesat, kontratat, pasuritë dhe angazhimet, atëherë kemi dështim të mekanizmave të kontrollit institucional.

12. Çfarë tregon në tërësi ky raport?

Ky raport tregon një model qeverisjeje me:

• planifikim të dobët;
• kontroll të dobët të brendshëm;
• mungesë disipline financiare;
• dobësi serioze në prokurim;
• dhe mungesë të llogaridhënies.

Problemi nuk është vetëm një gabim administrativ. Problemi është kultura e menaxhimit.

13. Qëndrimi i opozitës

Sipas reagimit, kërkohet:

1. Raportim publik nga kryetari i komunës mbi secilën gjetje të auditimit;
2. Plan konkret veprimi për zbatimin e rekomandimeve;
3. Transparencë e plotë për kontratat, pagesat dhe angazhimet;
4. Auditim të brendshëm dhe hetim institucional për rastet me risk të lartë;
5. Raportim periodik në Kuvend Komunal;
6. Llogaridhënie për moszbatimin e rekomandimeve të auditorëve.

14. Mesazhi për qytetarët

Në fund të reagimit theksohet se paratë publike janë para të qytetarëve të Gjilanit dhe çdo euro e keqmenaxhuar përkthehet në më pak investime, më pak projekte dhe më pak shërbime për qytetarët.

Sipas tij, qytetarët meritojnë menaxhim profesional, qeverisje të ndershme dhe institucione që punojnë në interes publik.