Shoqata “Ndre Mjeda”, vulë identitare e Gjilanit – dokumentohet në botimin më të ri të Zijadin V. Hasanit
GJILAN – Bibliotekës së botimeve shqiptare në fushën e enigmatikës i është shtuar një vepër me rëndësi të veçantë.
Ka dalë nga shtypi libri “Zhvillimi i Gjëzakuptimit (Enigmatikës) Shqiptare – Kontributi i Shoqatës së Enigmatëve “Ndre Mjeda” dhe revistës “Horizonti”, me autor Zijadin V. Hasani, një nga emrat më të spikatur të enigmatikës shqiptare dhe mbajtës i titullit Kryemjeshtër i Enigmatikës.
Botimi paraqet një studim të gjerë historik, shkencor dhe dokumentues mbi zhvillimin e enigmatikës shqiptare, duke trajtuar origjinën e gjëzës, evolucionin e gjëzakuptimit dhe rolin që kjo fushë ka pasur në kulturën dhe jetën intelektuale të shqiptarëve.
Në hyrjen e librit, autori argumenton se gjëza nuk është vetëm një formë argëtimi, por një trashëgimi e lashtë kulturore, e lidhur ngushtë me folklorin, letërsinë dhe zhvillimin e mendimit njerëzor. Sipas tij, enigmatika shqiptare ka kaluar një rrugëtim të gjatë, duke u zhvilluar nga krijimtaria popullore deri te format moderne të enigmave, ndërsa shoqatat, revistat dhe krijuesit kanë luajtur rol vendimtar në kultivimin e saj.
Një vend qendror në këtë vepër i kushtohet Shoqatës së Enigmatëve “Ndre Mjeda” në Gjilan, të cilën autori e cilëson si “vulë identitare e Gjilanit të viteve ’80 dhe ’90 të shekullit XX”, periudhë kur qyteti u shndërrua në një nga qendrat më të rëndësishme të enigmatikës shqiptare.
Libri dokumenton me fakte, fotografi, materiale arkivore dhe dëshmi të shumta historinë e shoqatës, veprimtarinë e revistës “Horizonti”, garat enigmatike, krijuesit më të njohur dhe zhvillimet kryesore që kanë shënuar këtë disiplinë në Kosovë dhe në mbarë hapësirën shqiptare.
Autori vlerëson se veprimtaria e krijuesve të gjëzave në Kosovë vazhdon të jetë aktive dhe se bashkimi i tyre në shoqata e klube ka ndikuar drejtpërdrejt në organizimin e aktiviteteve, pasurimin e krijimtarisë dhe ruajtjen e një tradite që tashmë përbën pjesë të rëndësishme të trashëgimisë sonë kulturore.
Ky botim pritet të jetë një referencë e rëndësishme për studiuesit, krijuesit dhe të gjithë dashamirët e enigmatikës, duke dokumentuar për herë të parë në mënyrë kaq të plotë zhvillimin historik të kësaj fushe në kulturën shqiptare.
