SELATIN NOVOSELLA – AUTOR I KUJTESËS HISTORIKE DHE MONOGRAFIA „ILMI RAMADANI – VEPRIMTAR QËNDRESTAR”
Selatin Novosella – publicist dhe veprimtar i çështjes kombëtare.
Selatin Novosella është publicist, veprimtar kombëtar dhe autor i një numri veprash që trajtojnë historinë e lëvizjes patriotike shqiptare në Kosovë, veprimtarët e saj dhe përpjekjet për liri e çlirim kombëtar. Me punën e tij publicistike dhe dokumentuese, ai i është kushtuar ruajtjes së kujtesës historike, mbledhjes së dëshmive dhe ndriçimit të jetës së personaliteteve që kanë dhënë kontribut në çështjen kombëtare shqiptare.
Interesimi i tij për dokumentimin e historisë së veprimtarëve patriotikë pasqyrohet edhe në monografitë kushtuar figurave që përjetuan përndjekje politike, burgosje dhe sakrifica për idealet e tyre. Përmes këtyre botimeve, Novosella synon që përvojat e brezave të mëparshëm të ruhen në formë të shkruar dhe t’u shërbejnë lexuesve e studiuesve të historisë së Kosovës.
Një ndër veprat që i bashkohet këtij angazhimi është monografia „Ilmi Ramadani – veprimtar qëndrestar”, një botim voluminoz që sjell dëshmi për jetën dhe veprimtarinë e njërit prej veprimtarëve të përkushtuar të çështjes kombëtare shqiptare.
Monografia „Ilmi Ramadani – veprimtar qëndrestar”
E promovuar në gusht të vitit 2026, në përvjetorin e parë të ndarjes nga jeta të Ilmi Ramadanit (1953–2025), monografia prej 485 faqesh përbën një kontribut me rëndësi historike dhe dokumentare. Ajo paraqet jetën e Ramadanit, veprimtarinë patriotike, burgosjet dhe vuajtjet e tij, si dhe angazhimin në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës.
Përmes dokumenteve arkivore, kujtimeve dhe dëshmive të bashkëveprimtarëve, Selatin Novosella e vendos jetën e Ilmi Ramadanit në kontekstin e zhvillimeve politike dhe kombëtare në Kosovë, nga fundi i viteve të gjashtëdhjeta deri në përfundimin e luftës më 1999 dhe çlirimin e vendit.
Burgosjet dhe qëndresa përballë represionit
Një pjesë e rëndësishme e monografisë i kushtohet burgosjeve të Ilmi Ramadanit në burgjet e ish-Jugosllavisë, ku, sipas të dhënave të paraqitura për veprën, ai kaloi afërsisht 15 vjet të jetës së tij.
Në vitin 1975, ai u dënua së bashku me Adem Demaçin dhe 17 atdhetarë të tjerë, ndërsa në vitin 1982 u përball me një tjetër proces gjyqësor, së bashku me Basri Musmuratin. Këto ngjarje përbëjnë kapituj të rëndësishëm të jetës së tij dhe pasqyrojnë pasojat e rënda që pati veprimtaria patriotike shqiptare në atë periudhë.
Një dëshmi me rëndësi të veçantë është shkrimi i Syle Shabanit, pjesë e kësaj monografie, në të cilin Ilmi Ramadani rrëfen në mënyrë të detajuar revoltën e të burgosurve shqiptarë në burgun e Pozharevcit, në vitin 1977.
Në këtë rrëfim përshkruhet dhuna barbare e ushtruar ndaj të burgosurve shqiptarë dhe torturat nëpër të cilat kaloi edhe vetë Ramadani. Dëshmia e tij sjell përjetimet e një njeriu që e përjetoi drejtpërdrejt atë ngjarje, duke i dhënë monografisë një vlerë të veçantë dokumentare për historinë e të burgosurve politikë shqiptarë.
Kujtimet e bashkëveprimtarëve dhe bashkëvuajtësve
Vepra pasurohet edhe me kujtimet e njerëzve që vepruan drejtpërdrejt me Ilmi Ramadanin dhe e njohën nga afër rrugëtimin e tij patriotik. Ndër ta janë Mehmet Hajrizi, Berat Luzha, Njazi Musmurati, Basri Musmurati, Elmi Reçica, Ahmet Isufi dhe Shefik Sadiku, të gjithë bashkëveprimtarë dhe bashkëvuajtës të Ramadanit.
Mehmet Hajrizi, Berat Luzha, Njazi Musmurati, Basri Musmurati, Elmi Reçica, Ahmet Isufi dhe Shefik Sadiku sjellin kujtime e dëshmi nga përvoja e tyre e përbashkët në veprimtarinë kombëtare dhe në përballjen me burgjet e regjimit jugosllav. Rrëfimet e tyre ndihmojnë në njohjen e rrethanave politike të kohës, veprimtarisë patriotike dhe sfidave me të cilat u përballën ata që angazhoheshin për çështjen kombëtare.
Dëshmitë e bashkëveprimtarëve dhe bashkëvuajtësve kanë rëndësi të veçantë, sepse plotësojnë dokumentet dhe të dhënat biografike me përvoja të jetuara. Përmes tyre, lexuesi mund ta kuptojë më mirë jo vetëm veprimtarinë e Ramadanit, por edhe mjedisin historik e shoqëror në të cilin ai veproi.
Kontributet e Ferat Shalës dhe Ramë Bujës
Monografia plotësohet edhe me kontributet e personaliteteve që e kanë njohur dhe dokumentuar jetën e Ilmi Ramadanit.
Deputeti dhe bashkëveprimtari Ferat Shala ka sjellë një kapitull të veçantë për angazhimin e Ramadanit në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, të pasuruar me dëshmi dhe fotografi nga periudha e luftës.
Ndërkaq, profesori Ramë Buja ka kontribuar me shkrime dhe kujtime që ndihmojnë në paraqitjen e dimensionit njerëzor dhe intelektual të Ramadanit.
Së bashku me shkrimin e Syle Shabanit dhe kujtimet e Mehmet Hajrizit, Berat Luzhës, Njazi Musmurati, Basri Musmurati, Elmi Reçicës, Ahmet Isufit dhe Shefik Sadikut, këto kontribute krijojnë një mozaik dëshmish që e pasurojnë rrëfimin biografik dhe historik të veprës.
Një burim i rëndësishëm për hulumtimet historike
Rëndësia e monografisë „Ilmi Ramadani – veprimtar qëndrestar” shkon përtej biografisë së një individi. Ajo përbën një dokument të rëndësishëm për njohjen e historisë së veprimtarisë patriotike shqiptare në Kosovë, të përndjekjeve politike, të burgjeve dhe të përpjekjeve për çlirim kombëtar.
Rrugëtimi i Ilmi Ramadanit, nga angazhimi patriotik si nxënës në fund të viteve të gjashtëdhjeta, përmes burgosjeve dhe proceseve gjyqësore, deri te lufta e vitit 1999, përfshin disa etapa të rëndësishme të historisë së Kosovës.
Dokumentet, kujtimet dhe dëshmitë e përfshira në monografi u hapin rrugë historianëve dhe studiuesve që këtë periudhë ta hulumtojnë më tej në mënyrë shkencore, duke krahasuar dëshmitë personale me dokumentet arkivore dhe burimet e tjera historike.
Në këtë kuptim, vepra e Selatin Novosellës nuk është vetëm një homazh për Ilmi Ramadanin, por edhe një bazë për hulumtime të mëtejshme mbi veprimtarinë patriotike shqiptare dhe njerëzit që kontribuuan në rrugën drejt lirisë së Kosovës.
Përfundim
Monografia „Ilmi Ramadani – veprimtar qëndrestar” është një kontribut i rëndësishëm i Selatin Novosellës në dokumentimin e jetës së një veprimtari të përkushtuar të çështjes kombëtare shqiptare. Përmes dokumenteve, dëshmive dhe kujtimeve të bashkëveprimtarëve e bashkëvuajtësve, ajo sjell një pasqyrë të jetës së Ramadanit dhe të periudhës historike në të cilën ai veproi.
Dëshmitë për revoltën e të burgosurve shqiptarë në Pozharevc më 1977, kujtimet e Mehmet Hajrizit, Berat Luzhës, Njazi Musmurati, Basri Musmurati, Elmi Reçicës, Ahmet Isufit dhe Shefik Sadikut, si dhe kontributet e Ferat Shalës e Ramë Bujës, e pasurojnë veprën dhe i japin asaj rëndësi përtej rrëfimit biografik.
Kjo monografi ruan kujtesën për Ilmi Ramadanin dhe një pjesë të rëndësishme të historisë së Kosovës, duke u hapur njëkohësisht rrugë studiuesve për ta hulumtuar atë periudhë me metoda shkencore dhe mbështetje në burime të verifikueshme.
Përgaditi me respekt: “Bashkimi i hashanisë”
S
