“Flaka e Janarit 2026″ – 30 vjetori i kalimit në amshim – debat letrar për opusin krijues të Beqir Musliut “Një trashëgimi letrare me vlera të mirëfillta”
Kanë vazhduar aktivitetet e manifestimit mbarëkombëtar “Flaka e Janarit”- 2026, edhe këtë të shtune me tryezën letrare “Pena e Flakës”, të titulluar, “Një trashëgimi letrare me vlera të mirëfillta”, kushtuar shkrimtarit Beqir Musliut, në 30-vjetorin e kalimit të tij në amshim.
Në Bibliotekën e Qytetit, “Fan S. Noli” në Gjilan, para krijuesve letrar dhe dashamirëve të fjalës së shkruar u fol për një trashëgimi letrare me vlera të mirëfillta që ka lënë autori pas. Në këtë tryezë ku u vlerësua dhe nderuar vepra dhe jeta e Beqir Musliut, folën Nexhat Rexha, Arsim Halili, Kaltrinë Berisha, Blinerë Hajdari, Donjetë Kryeziu si dhe drejtuesi i kësaj tryeze, Sabit Rrustemi.
Nexhat Rexha ka folur për veprën poetike “Orfeiana” që, siç tha ai është konceptuar në shtatë libra, të cilat brenda tërësisë poetike kanë depërtime nga më të ndjeshmet në organizimin krijues të autorit. “Poezia e Beqir Musliut në të gjitha vëllimet poetike ka parashtrimet përtej kohës së tij dhe për këtë arsye një pjesë e studiuesve dhe lexuesve e kanë konsideruar poezi hermetike, në realitet vargjet dhe meditimet artistike të tija kanë shtirje më artikulime e konkretizuese për kontekstet shoqërore të atyre periudhave kohore”, ka thënë Nexhat Rexha.
Arsim Halili ka folur për romanin “Ndeshtrasha”, që mund të konsiderohet si një roman i absurdit dhe i krizës së vlerave, ku Beqir Musliu, përmes një poetike të thellë dhe të fragmentuar, arrin të krijojë një vepër me peshë të veçantë në prozën shqipe bashkëkohore. Përndryshe, krijimtaria e Beqir Musliut, sipas Halilit, shtrihet në disa drejtime të zhanreve – poezi, prozë, dramë dhe publicistikë – dhe në secilën prej tyre ai ka dhënë një kontribut të çmuar, duke krijuar një univers artistik kompleks dhe të dallueshëm.
Kaltrinë Berisha, ka folur për veprën letrare “Makthi”, të Beqir Musliut. “Ndonëse e konsideruar si roman, është strukturuar nga: pjesa hyrëse – Pastorala e Hil Kodrës, nga 12 kapituj, pjesa Monologu i Hil Kodrës dhe përfundon me Ditarin e Engjëllit të Hil Kodrës. Siç paralajmëron titulli, “Makthi” shënon temën e romanit dhe motivin psikologjik me anë të së cilit bëhet formimi i protagonistit, Hil Kodrës, pra i individit, duke u rritur dhe duke u zhvilluar në një vend ku mbizotëron “Makthi” dhe me gjithçka tjetër që sjell ai”, thotë Kaltrinë Berisha.
Me analizën letrare të veprës “Skërluta”, të Beqir Musliut është paraqitur Blinerë Hajdari, sipas të cilës, kjo vepër përfaqëson një nga krijimet më komplekse të autorit, e cila u botua pas vdekjes së tij, duke ruajtur në vetvete thellësinë filozofike dhe eksperimentimin estetik që e karakterizon gjithë krijimtarinë e tij. “Kjo vepër nuk është thjesht një tekst narrativ, por një hapësirë reflektimi mbi gjendjen njerëzore, krizën shpirtërore dhe përplasjen e individit me realitetin historik dhe shoqëror”, ka thënë, ndër tjerash, Blinerë Hajdari.
Donjeta Kryeziu, me kumtesën e saj, është ndalë te vepra “Krupa”, ku sipas saj, është një vepër që në nëntitull “Të Lijosurit në Ditën e Trembëdhjetë”, na paraqet një temë që do të rrëfejë për një sëmundje të një shekulli tashmë të kaluar, por që na e rikujton një kohë jo fort të largët që ne e kemi përjetuar. “Vepra “Krupa” e Beqir Musliut me mënyrën e të rrëfyerit, mes nënvetëdijes e vetëdijes mes kufirit të realitetit dhe imagjinatës është një vepër që paraqet mesin mes shpresës dhe dorëzimit, aty diku në mes ne përpëlitemi për të mbijetuar, por gjithçka tjetër është më e fuqishme se ne”, tha ajo.
Sabit Rrustemi, drejtuesi i kësaj tryeze duke folur për ecurinë krijuese të Beqir Musliut ndër vite, tha se ai ishte shkrimtari që e sforcoi metaforën në letërsinë e shkruar. “Beqir Musliu është ndër themeltarët e modernitetit metaforik në letërsinë tonë. Krijimtaria letrare e këtij shkrimtari ende nuk është botuar dhe vlerësuar plotësisht. Është thënë që veprës së tij i duhet një lexues elitar, po kësaj vepre i duhet gjithashtu edhe një studiues elitar, për ta vlerësuar dhe shpërfaqur në publik vlerën e mirëfilltë letrare që e krijoi dhe që është një nga thesaret më të çmuara të letërsisë sonë”, ka thënë Rrustemi.
Fragmente poetike të Beqir Musliut nga kryevepra e tij poetike, “Orfeiana”, kanë deklamuar Vixhilent Kurti dhe Linditë Ramushi Dushku, ndërsa pas referimeve, mes të pranishmëve u bë një bashkëbisedim i hapur në lidhje me temën e tryezës, ku kontribuuan edhe Mehmetali Rexhepi e Shaqir Foniqi.
Përndryshe, edicioni i 35-të, në nderim të heronjve, dëshmorëve dhe martirëve të kombit ndër breza, që po organizohet nën përkujdesjen e kryetarit të Komunës së Gjilanit, Alban Hyseni dhe Drejtorisë për Kulturë, Rini e Sport, do të vazhdojë në mbrëmje kur edhe do të hapet Festivali i Dramës Shqipe “Talia e Flakës”. Shfaqja “Dramë për të qesh”, nga Teatri i Tetovës, do të jetë ajo që do ta hap Festivalin e sivjetmë.
