Deti Aral, nga i katërt më i madhi në botë tani ka mbetur vetëm 10% e madhësisë që kishte dikur
DETI ARAL – Vetëm 50 vjet më parë Deti Aral, i cili shtrihet në rajone të Kazakistanit dhe Uzbekistanit, ishte liqeni i katërt më i madh në botë.
Një det i lashtë, aq i gjerë sa madje dhe Aleksandri i Madh shkroi për sfidat e tij për ta kapërcyer atë. Një det ku tregtia e peshkimit lulëzonte dhe pushuesit dikur vërshonin në qytetin e tij bregdetar të njohur për qendrat SPA.
Tani, për herë të parë deti Aral është pothuajse i thatë. Ajo që arrin të shohë syri është thjesht një flotë e anijeve gjigande, të ndryshkura, të mbetura në fundin e tij, si provat e vetme të së kaluarës së lavdishme kur ato lundronin mbi ujë.
Nga deti Aral tani ka mbetur vetëm 10% e madhësisë që kishte në vitet 1960. Nëse mendoni se fajtor janë ndryshimet klimatike, gaboheni. Kjo katastrofë mjedisore është vepër e njeriut, e konsideruar si një nga katastrofat më të rënda mjedisore ndonjëherë.
Por ju mund të pyesni, si ndodhi e gjitha kjo?
Ishte Bashkimi Sovjetik, ai që në vitet 1960 vendosi të zbatojë një projekt të madh të ujitjes së tokave bujqësore për industrinë e pambukut, duke devijuar disa lumenj kryesorë që ushqenin detin Aral.
Deri në vitin 1975, në këtë det mund të lundrohej pjesërisht qetë. Më pas, gjërat u bënë të çuditshme. Peshqit u sëmurën dhe peshkatarët po ashtu. Përmbajtja e kripës ishte aq e lartë në ujë, sa që në dekadat e ardhshme u bë e pamundur të zhyteshe në det pa u mbuluar nga një shtresë e madhe e bardhë.
Dhe ta mendosh që Aral, dikur ishte hapësira e katërt më e madhe e ujit në botë, duke mbuluar një sipërfaqe prej 68 000 kilometrash katrorë, sot duket ironike.
