Disa arsye për të pasur shpresë për klimën në vitin 2026
Viti 2025 ishte një vit brutal për klimën: temperatura rekord, mot gjithnjë e më ekstrem e kështu me radhë. Rrallëherë patëm mundësi të shkëputeshim nga lajmet e këqija.
Këtë javë, në vend që të thotë se çfarë po shkon keq, Imagine po shqyrton se çfarë po fillon të shkojë mirë dhe pse kjo ka rëndësi.
Kjo nuk është besim i verbër. Është ajo që disa akademikë e quajnë “optimizëm i bazuar”, i bazuar në të dhëna, vrull dhe qëndrueshmëri të habitshme të njerëzve dhe ekosistemeve.
Një pikë kthese pozitive?
Me të drejtë kalojmë shumë kohë duke u shqetësuar për pikat kthese të klimës, pragjet e tmerrshme përtej të cilave ekosistemet shemben. Më herët këtë javë shqyrtuam perspektivat e një kolapsi të papritur të shkëmbinjve koralorë, për shembull.
Por rrallë dëgjojmë për “pika pozitive kthese”. Këto janë momentet kur një teknologji ose veprim i qëndrueshëm bëhet kaq i përballueshëm ose popullor saqë nxit “ndryshim të pakthyeshëm dhe vetëlëvizës”.
Britania e Madhe mund të ketë kaluar vetëm një pikë kthese (pikat kthese, siç vëren autori i librit për shkëmbinjtë koralorë, vihen re më mirë në retrospektivë). Kjo është sipas Kai Greenlees dhe Steven R. Smith të Universitetit të Exeter, të cilët thonë se tregu i automjeteve elektrike është një shembull i një pike kthese pozitive në veprim.
Pavarësisht fushatave të dezinformimit, shitjet janë rritur ndjeshëm në Mbretërinë e Bashkuar, të nxitura nga një realitet i thjeshtë: ato po bëhen më të lira dhe më të mira.
“Sa më shumë njerëz i blejnë”, shkruajnë Greenlees dhe Smith, “aq më të lira dhe më të mira bëhen, gjë që bën që edhe më shumë njerëz t’i blejnë, një ndryshim vetëlëvizës drejt një sistemi transporti rrugor me karbon të ulët”.
Në kohën e shkrimit të këtij raporti, autorët kishin qasje vetëm në të dhënat e vitit 2024, kur automjetet elektrike përbënin 19.6% të makinave të reja në Britani.
Kjo shifër, shkruan ata, “e vendos këtë sektor afër diapazonit kritik prej 20-25% për të shkaktuar fazën e adoptimit vetëlëvizës, sipas teorisë së pikave pozitive të kthesës”.
Të dhënat për shitjet në Britaninë e Madhe për vitin 2025 u publikuan të martën. Pjesa e automjeteve elektrike, 23.4%.
Nga kriza në inovacion
Në Pakistan, energjia diellore po lulëzon, jo për shkak të premtimeve për klimën, apo presionit të aktivistëve, por sepse rrjeti është bërë i shtrenjtë dhe i paqëndrueshëm. Diçka e ngjashme po ndodh në të gjithë Azinë Jugore, thotë Reihana Mohideen e Universitetit të Melburnit.
Mohideen shkruan: “Është e rëndësishme të theksohet se këto lëvizje shpesh nuk kanë të bëjnë me ndryshimet klimatike. Arsyet variojnë nga ulja e varësisë nga lëndët djegëse fosile të shtrenjta dhe paqëndrueshmëria e tregut ndërkombëtar, deri te ulja e varësisë nga rrjetet e energjisë elektrike të pasigurta dhe gjetja e mënyrave për të rritur jetesën.”
Bota kohët e fundit kaloi një moment të rëndësishëm: burimet e rinovueshme më në fund e kanë tejkaluar qymyrin për t’u bërë burimi kryesor i energjisë elektrike në botë. Dhe disa nga zhvillimet më emocionuese po ndodhin në ekonomitë më pak të pasura.
Qoftë Nepali që po kalon në automjete elektrike për të mos u mbështetur më te benzina e importuar, apo Maldivet që po instalojnë energji diellore sepse nafta është shumë e shtrenjtë për t’u transportuar në ishujt e jashtëm, Mohideen thotë se rezultati është i njëjtë: energjia e pastër nuk është më vetëm për vendet e pasura. Po bëhet një zgjedhje logjike ekonomike kudo.
Kina dyfishon
Nuk mund të flasim për shpresën globale pa marrë në konsideratë emetuesin më të madh në botë.
Në një artikull mbi pesë sfidat e ekonomisë së gjelbër të Kinës në vitin 2026, Chee Meng Tan i Universitetit të Nottinghamit vëren se rrjeti elektrik i vendit nuk mund ta përballojë plotësisht të gjithë energjinë e re diellore, ndërsa një luftë e ashpër çmimesh kërcënon përparimin e automjeteve elektrike.
Por Pekini po dyfishon përpjekjet për ta bërë ekonominë e saj të gjelbër, thotë ai, dhe ende synon të arrijë “’kulmin e karbonit’, ku emetimet e dioksidit të karbonit kanë arritur një kufi deri në vitin 2030, dhe ‘neutralitetin e karbonit’, ku emetimet neto të dioksidit të karbonit janë ulur në zero deri në vitin 2060”.
Sfidat që Tan identifikon do të duhet të kapërcehen. Por shkalla e investimeve sugjeron se në Kinë momenti tani është padyshim i drejtuar drejt një të ardhmeje me karbon të ulët.
Ku gjërat e egra lulëzojnë
Më në fund, disa lajme të mira për ekosistemet e kërcënuara nga klima.
Është e lehtë të supozohet se ngrohja globale godet kudo në mënyrë të barabartë. Por natyra nuk është kaq e thjeshtë. Studiuesit që punojnë në Afrikën Lindore dhe në malet Sierra Nevada të Kalifornisë kanë identifikuar atë që e quajnë “strehë e ndryshimeve klimatike”.
Këto janë xhepa specifikë të qëndrueshmërisë që mbeten të mbrojtura nga efektet më të këqija të ngrohjes. Ato mund të jenë në shkallë mjaft të vogël: një livadh me hije, një liqen i thellë ose një luginë që strehon ajër të freskët.
Toni Lyn Morelli e UMass Amherst dhe Diana Stralberg e Universitetit të Albertës kanë shkruar rreth punës së tyre në identifikimin dhe hartëzimin e këtyre strehave të sigurta . Puna e tyre do të thotë që ambientalistët mund t’i japin përparësi mbrojtjes së livadheve specifike ku mund të mbijetojnë ketrat e tokës, ose korridoreve në Tanzani ku elefantët dhe luanët mund të gjejnë ujë të mjaftueshëm për t’i bërë ballë thatësirës.
Morelli dhe Stralberg thonë se duke “identifikuar dhe mbrojtur vendet ku speciet mund të mbijetojnë më gjatë, ne mund të blejmë dekada vendimtare për ekosistemet”.
/theconversation.com/Motilokal.com
